Dwa bukiety poetyczne (9)

Czy wśród uroków gór, czy przed majestatem morza, czy nad drobnymi potokami życia, zawsze i wszędzie jest optymistą, którego los nawet w chwilach smutku strapieniem nie gnębi, tylko mu wrażenia zmianą widoków urozmaica.

Nie będziemy porównywali i oceniali nastrojów duszy p. Konopnickiej i p. Kościelskiego, gdyż zarówno jej pesymizm, jak jego optymizm w zasadzie swojej są równouprawnione. Ale winniśmy zaznaczyć różnicę w poetycznym wyrażaniu uczuć. Otóż p. Kościelski formę swych utworów traktuje lekko. Nie waha on się „splatać woni w w i a-n e k”, uznawać, że „piękna towarzysz prostota”, „niecić chwilę”, dostawiać ryzykowne rymy, nawet gwałcić prawa języka. Naturalnie są utwory od tych ułomności wolne, są bardziej podniosłe (Głosy dwu epok, Symfonia cmentarna itp.), a niemal wszystkie ozdobione jakąś rozumną sentencją. Jak zręcznie umie nieraz autor podkładać swe rozmyślania pod widoki natury, dowodem wierszyk Semper idem:

Na dnie stu bitew łupy bieleją
Rozbite nagle, A na powierzchni, wzdęte nadzieją,
Młodzieńcze żagle. Na dnie niejedna ludzka myśl cicha
I szczątki łasztów, A na powierzchni ta sama pycha
Wyniosłych masztów. Na dnie korale, perły, potwory
I ludzka goleń [!], A na powierzchni niepokój chory
Wszystkich pokoleń.

Na końcu zbiorku mieszczą się przekłady z Heinego, Goethego, Puszkina, Longfellowa i innych.

A co mamy powiedzieć o przekonaniach filozoficznych i społecznych autora, o ile one w pewien łączny szereg złożyć się dadzą? Socjolog twarz zasłonił, filozof jest angielskim teistą, który Boga za jego mądrość uwielbia, ale do nieba ciągłych interesów nie ma.